خبرفوری تجمعات اخیر اعتراضی بازاریان را بررسی می‌کند

اصلاح اقتصادی پزشکیان در باتلاق اعتراضات معیشتی / جابجایی‌های دیرهنگام، آتش گلایه‌های خیابانی را خاموش می‌کند؟

اعتراضات پراکنده اقتصادی در روزهای اخیر امزمان با برخی واکنش‌های دیرهنگام مقامات دولتی، نشان می‌دهد که دولت برنامه مشخصی برای عبور از این دست چالش‌ها ندارد.

اصلاح اقتصادی  پزشکیان در باتلاق اعتراضات معیشتی / جابجایی‌های دیرهنگام، آتش گلایه‌های خیابانی را خاموش می‌کند؟

در روزهای اخیر اعتراضاتی خیابانی نسبت به موج فشارهای اقتصادی رخ داده که نشان دهنده انباشت نارضایتی هاست. این نارضایتی‌ها چند هفته پس از افزایش قیمت بنزین و همزمان با جهش بی سابقه قیمت ارز و طلا شکل گرفته و دولت را به واکنشی انفعالی واداشته است.

هرچند دولت و مجلس تلاش می‌کنند از طریق وعده افزایش حقوق یا تصویب بسته‌های حمایتی معیشتی، به نازضایتی‌ها پاسخ دهند اما به‌نظر می‌رسد این واکنش منفعلانه، تنها مُسکنی موقتی در برابر بحران کاهش ارزش پول ملی، تورم بالا و در نتیجه کاهش قدرت خرید مردم باشد.

این درحالیست که دولت پزشکیان تلاش داشت با حذف ارز رانتی چند نرخی، اصلاحاتی را در عرصه اقتصاد دنبال کند اما حالا احتمالا رئیس جمهور یک بار دیگر تن به عقب‌نشینی خواهد داد.

تاریخ اعتراضات معیشتی در نیم قرن اخیر

البته اعتراضات معیشتی در ایران سابقه‌ای طولانی دارد و معمولاً در دوره‌هایی اوج می‌گیرد که تورم، بیکاری، کاهش قدرت خرید و فساد اقتصادی شدت پیدا می‌کند. 

پیش از انقلاب ۱۳۵۷ اعتراضات کارگری و صنفی شایع بود و کارگران نفت، نساجی و خودروسازی بارها اعتصاب کردند.

افزایش قیمت مواد غذایی و مسکن در دهه ۵۰ خورشیدی، یکی از زمینه‌های نارضایتی عمومی شد که در روند انقلاب هم نقش داشت.

در دهه ۱۳۶۰ در شرایط جنگ و اقتصاد کوپنی، اعتراضات بزرگ معیشتی کم بود؛ اما اعتصاب‌های پراکنده کارگری در صنایع دولتی و پتروشیمی گزارش می‌شد. مشکلات مربوط به حقوق عقب‌افتاده کارگران در برخی کارخانه‌ها تکرار می‌شد.

در دهه ۱۳۷۰ اعتراضات کارگری و شهری شدت بیشتری گرفت. اعتراضات ۱۳۷۱ مشهد (کوی طلاب) به‌دلیل گرانی و مشکلات اقتصادی و  اعتراضات اسلام‌شهر (۱۳۷۴) به‌دلیل افزایش ناگهانی قیمت بلیت اتوبوس از نمونه‌های این اعتراضات بود.

در دولت مرحوم هاشمی و سیاست تعدیل اقتصادی او، افزایش هم‌زمان بیکاری و تورم، موجب افزایش اعتصاب‌ها در کارخانه‌های بزرگ شد.

در دهه ۱۳۸۰ دغدغه‌های معیشتی به دلیل عملکرد نسبتا خوب اقتصادی دولت اصلاحات فروکش کرد و جای خود را به تجمعات سیاسی داد. با این حال در همین دوره نیز خصوصی‌سازی و تبعات آن اعتصاب‌های بسیاری را در کارخانه‌های واگذار‌شده به بخش خصوصی، مانند نیشکر هفت‌تپه، ماشین‌سازی تبریز، فولاد اهواز و... رقم زد.

مشکلات بیمه، قراردادهای موقت و دستمزدهای پایین محور اصلی اعتراضات محدود این دوره بود.

در دولت احمدی‌نژاد اما اعتراض‌ها با محوریت بحران مؤسسات مالی و اعتباری دوباره شدت گرفت. دولت اصولگرای احمدی‌نژاد هرچند با شعار حمایت از طبقات محروم و به ویژه توزیع یارانه روی کار آمد، اما در فرجام به دلیل تحریم‌های شدید. در تله بحران نارضایتی اقتصادی افتاد. در این دوره البته یکی از بحران‌های جدی سیاسی نیز بروز کرد و دولت احمدی‌نژاد را از سال ۸۸ به بعد، درگیر نارضایتی‌های عمیق و فرار نخبگان و سرمایه‌داران کرد.

دولت اول حسن روحانی به دلیل امضای برجام، عملکرد رضایت‌بخش اقتصادی را تجربه کرد اما در دولت دوم و با پیروزی دونالد ترامپ در آمریکا، ورق برگشت.

اولین اعتراضات گسترده در سال ۱۳۹۶ رخ داد و نقطهٔ عطف کاهش محبوبیت روحانی شد. این اعتراضات که گفته می‌شد پشت پرده حمایت منتقدان سیاسی را داشت، در چند شهر کوچک و با شعارهای اقتصادی 

«مرگ بر گرانی»، «کارگر می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد» و... آغاز شد و خیلی زود به بیش از ۱۰۰ شهر گسترش پیدا کرد.

ریشه اصلی بحران، رکود، تورم، بیکاری جوانان و بحران مؤسسات مالی و اعتباری بود. کمتر از دو سال بعد این بحران ریشه‌دار تر شد و به اعتراضات آبان ۱۳۹۸ منتهی گشت که مهم‌ترین اعتراض معیشتی پس از انقلاب بود. عامل مستقیم این اعتراضات، افزایش ناگهانی قیمت بنزین بود و دامنه آن به بیش از ۲۰۰ شهر رسید.

شعارها در این اعتراضات که یک سال پس از جهش نرخ دلار در پی خروج ترامپ از برجام رخ داد، ابتدا اقتصادی بود ولی سریع سیاسی شد.

پس از این تجمعات، اعتراضات صنفی ۱۳۹۹–۱۴۰۰ تداوم یافت. بازنشستگان تجمع‌های هفتگی درباره همسان‌سازی حقوق برگزار کردند. معلمان بزرگ‌ترین اعتراض صنفی سازمان‌یافته دهه اخیر را رقم زدند. کارگران هفت‌تپه و فولاد تداوم اعتصاب‌ها را داشتند و این روند در نهایت تا تغییر دولت ادامه داشت.

در دولت ابراهیم رئیسی، بحران‌های اقتصادی به مطالبات سیاسی و اجتماعی پیوند خورد و اعتراضات ۱۴۰۱ را در پی داشت.

اگرچه «زن، زندگی، آزادی» عمدتاً فرهنگی–سیاسی بود، اما به عقیده برخی صاحبنظران، زمینه‌های معیشتی و فشارهای اقتصادی نقش تشدیدکننده داشت.

تورم بالای ۴۰درصد، کاهش شدید ارزش ریال، گسترش فقر شهری و... باعث شد در بسیاری از شهرها شعارهای معیشتی و ضدفساد در کنار شعارهای سیاسی برجسته شود.

در همین دوره، سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳

اعتراضات معلمان، بازنشستگان، رانندگان، کشاورزان اصفهان و اعتراضات مربوط به آب ادامه یافت. محور اصلی انتقادات. تورم، حقوق‌های نابرابر، گرانی، و بحران انرژی و آب بود.

مطالباتی که دست‌مایه بحران می‌شود

به این ترتیب روشن است که در ایران، اعتراضات معیشتی یک روند تکرارشونده بوده و معمولاً در مواردی اوج می‌گیرد که

افزایش ناگهانی قیمت‌ها (بنزین، ارز، مواد غذایی) رخ دهد، کاهش ارزش پول ملی تشدید شود، حقوق‌ها عقب‌افتاده یا ناکافی باشد، خصوصی‌سازی ناموفق و فساد اقتصادی رخ دهد، نابرابری اقتصادی و مالیات‌های غیرمنصفانه باشد و یا فشارهای خارجی تشدید شود.

این مطالبات معمولا از سوی دولت‌ها به رسمیت شناخته می‌شود اما گره خوردن سریع آن با تحریکات امنیتی و آشوب، روند اصلاح اقتصادی را دشوار می‌کند.

آیا دولت پزشکیان که بنا دارد جراحی اقتصادی را با تک نرخی کردن نرخ ارز و اصلاح قیمت حامل‌های انرژی شتاب دهد، خواهد توانست از بحران اعتراضات چند روزه اخیر به سلامت عبور کند یا بار دیگر سناریوی توقف اصلاحات ساختاری به دلیل فشارهای خیابانی تکرار خواهد شد؟

منبع: خبر فوری
شبکه‌های اجتماعی
دیدگاهتان را بنویسید

نظرات شما - 66
  • مرتضی

    کدوم اصلاحات؟ دولت فقط میخواد یار رو بندازه رو دوش مردم. چرا از ترکیه یاد نمیگیرن تو ی سال ۷۰درصد تورم داشتن به همون میزان حقوق‌ها رو زیاد کردن.

    نظرات شما -
    • ناشناس

      مردم نه اب دارن نه هوا دارن نه غدای سالم دارن نه پول دارن نه بهداشت دارن حرف هم بزنن با تیغ و درفش شما منکوب می شن که در راستای دشمنند.

    • مرگ بر آمریکا

      جنگ جنگ تا پیروزی ،اقتصاد مال خر است ،کار آمریکا و اسرائیل است.

    • سعید

      تبریزاردبیل بایدازایران جدابشن چون پرچم ترکیه اذربایجان میبرن ورزشگاه ایرانی نیستن

    • امین

      کاش هیچ وقت شاه ازایران نرفت بود

    • ناشناس

      اخه پزشکیان کاره ای نیست تو مملکت

    • ناشناس

      بین قاجار از پهلوی بهتر بود هم مزدور بیگانه نبودن که حکومت تاسیس کنند و هم جنگ هم کر کدن که سرزمین از دست نرود چیزی پهلوی میدادن میرفت بدون زحمت و اقتصاد دوره قاجار هم بهتر بود

  • رضا

    گورتون گم کنید برید مردم شماهارو نمیخواااان

    نظرات شما -
    • ناشناس

      رضاخان زبون باز کردی ؟نکنه چیزی مصرف کرده باشی؟

    • رضا

      مواد مصرف نکردم ولی درد می کشم
      تو هم اگه مثل من بچه ت اوتیسمی باشه فریادرسی نداشته باشی شاید شاید شاید درک کنی چی می کشم

    • مرگ بر آمریکا

      کار آمریکا و اسرائیل است.

    • رانت بگیر

      اغتشاش گران هوس کیسه گونی کرده اند.🥴

    • امین

      هزاران درودحرف هستادمیلیون ایرانی

    • ناشناس

      این دولت غربگرا از عمد دارد..... وگرنه اصلاح کردن این شکلی نیست آن هم با نرخ سازی های کاذب

  • ناشناس

    در کشور ما نابرابری وفاصله طبقاتی بیداد می کند افراد ناکارآمد با استفاده از رانت به جایگاهی رسیدند وسیر شدنی نیستند مردمی که دستشان از همه جا کوتاه گشته در فقرو گرانی که توسط همین گروه برایشان ایجاد شده دست وپا می زنند

    نظرات شما -
    • مرگ بر آمریکا

      جنگ جنگ تا پیروزی

  • Javad.

    دلم مثل دلت خونه شقایق چشام دریای بارونه شقایق ..

  • ناشناس

    برای مردم مشخص شد که گرانی دلار و سکه و طلا وخودرو لوازم خانگی و موبایل وگوشت وبرنج ومیوه ولبنیات وغیره کار خود دولت و عوامل آن است نه آنچنان تحریم‌های خارجی،،تا زمانی که رانت حاصل از فروش وگرانی خودرو داخلی و وارداتی وریجستری موبایل یا فروش فیلتر شکن و فساد در پتروشیمی ها و کارخانجات دولتی وشبه دولتی و بانکها وهلدینگهای خارج از دولت جمع نشه اوضاع چندان به نفع معیشت وسفره مردم تغییر نخواهد کرد

  • ناشناس

    این بغض چند دهه دروغگویی و فساد و خیانت وچپاول بیت المال و فقر روز افزون مردم و اشرافی گری مسئولینه

  • ناشناس

    بهنام باید برقصه ، نه اینوری ..

    نظرات شما -
    • ناشناس

      بهنام شعارها را در خيابانها ميشنوي ؟ نوبت امسال تو هم بزودي است.

  • ناشناس

    کشوری که یک درصد مساحت زمین هست و ده درصد منابع باارزش زمین را دارد را مسئولینش در 50 سال به روزی انداخته اند که مردمش فقیر ترین مردم جهان شده اند.

    نظرات شما -
    • ناشناس

      کمتر رسانه های اسرائیلی نگاه کن تا بهت نقبولانند به دروغ فقیرترین!!!

  • سکه امامی

    اصلآشاه خیلی خوبه پدران ماشاه راخواستن الان ما شاه را نمیخواهیم بایدبرود

  • ناشناس

    اقتصاد دستوری اصلاح ناپذیره و دست پزشکیان و دولت نیست. تمام روسای جمهور قبل خود را در سطح کارگزار و یا دستمایه برادران قاچاقچی و کارراه انداز افراد یا ارگانهای رانتی نامیدند و امروز چه سرنوشتی دارند؟ همگی الان نقشی مشابه اپوزیسیون البته حافظ نظام رو پیدا کردن.

  • ناشناس

    تنها راه نجات کشور و مردم قطع شدن دست این قدرت پرستان دروغگو ی مدعی دینی ولی مکار و دروغگو هست

  • امین

    دیگه جای فرصت نیست جنگ ۱۲ روزه مردم خودشون رو نشون دادن ، حالا دیگه این نظام فاسد باید بره به جهنم!

    نظرات شما -
    • ناشناس

      ای کاش فقط فسادشان اقتصادی بود و تبهکاریهای دیگری نداشتند

  • سعید

    خدا ازشون نگذره دیگه نمیتونیم نفس بکشیم خفه شدیم

  • ناشناس

    دلار بردن بالا کسری بودجه جبران شد اونم از جیب مردم .

  • Ali

    کسی هست تو ایران که نداند مشکل ایران اقتصادی نیست!!!
    مشکل وطن سیاسی هست همه می دانند پادشاه لخت هست ولی کسی جرعت ندارد داد بزند پادشاه لخت هست، همه می دانیم مشکل کجاست !!!!!

  • ناشناس

    تا زمانی که پول مردم در عراق و یمن و لبنان و نیجریه و ژاپن وووووو خرج .... و مسلمان کردن مردم می‌شود همین است

  • ناشناس

    ما از این بی اصل و نسبها انتظاری نداریم
    فرصت خیلی داشتند
    پنجاه سال چپاول کردند
    مردم فقط باید متحد باشند

  • H

    این مملکت درست بشو نیست اگه قراربود درست بشه45ساله دارن حکومت میکنن درست میشدهمه جوان هارو بدبخت کردیدآینده ای نداریم خدالعنتتون کنه

  • ناشناس

    خانه سالهاست که از پای بست ویران است

  • ناشناس

    اینقدر که خشونت دارین بخشی از مردم نیومدن تو خیابون تو این سالها سکوتشون حمل بر رضایت از شما و ‌حکومتتون نیست ناشی از ترسه نگذارید به حساب خودتون

  • ناشناس

    واقعیت امر این است که دیدگاهی در کشور هست که عقیده داره با فشار بر مردم می توان براحتی به امیال توسعه طلبانه خودشون برسند وقتی کمی دقت بشه از چه زمانی و یا چه دورهای گفتند با مالیات گرفتن از مردم مالیات گرفتن از هر جنبنده ای که در حال حرکت هست می توان کشور رو اداره کرد بیشتر در دوره سیزدهم ریاست جمهوری بود تازه بدون کمک به ابادانی کشور و پول نفت و..در جاهای دیگری هزینه بشه

  • سوگند

    به لایک ها نگاه کنن جایگاهشون ومیفهمن

  • OH

    دعا میکنم صبح که بیدار شدم این جماعت رو نبینم ....تمام اقشار مملکت رو به فلاکت نشوندن ....من باحقوق 12تومن الان چه خاکی برسر کنم

  • ناشناس

    اینها آنقدر که دغدغه معیشت بیگانگان را دارند دغدغه ما را ندارند .در نهایت هم پولها را خرج آنها میکنند

  • ناشناس

    چرا نمیرید روسیه خداوکیلی بشار جایش خوبه
    دلار به یک میلیون میرسه
    انوقت باید یه وانت بگیری پول جابجا کنه برای یه شونه تخم مرغ

  • ناشناس

    الان بی عرضه ترین کشور منطقه کیه !؟

  • ناشناس

    تنها راهکار عزل پزشکیان و دولت ناکارآمدی هست

    نظرات شما -
    • امیر

      ناشناس درختیکه میوه نده باید از ریشه قطعش کرد اونم با اره برقی اون وقت میگی شاخه شو بشکنیم چه فایده داره پزشکیان گفت هیچ کاری از دستم برنمیاد

  • ناشناس

    مردم به حفظ باورها، و ارزشهای مخرب انقلابی که موجب سلطه جنایتکاران غارتگر بر کشور شده، نیاز ندارند.

  • ناشناس

    اللهم ایاک نعبدو و ایاک نستعین ..........

    فقط یکم منصف باشید
    گناهان را بگردن پزشکیان بیچاره نندازین گناه داره !

  • ناشناس

    الحمدلله با وجود بعضی رسانه های داخلی دیگر نیازی به دشمن اسرائیلی نیست
    واقعا خطر بعضی ها از خیر دشمن بیشتر است

    نظرات شما -
    • ناشناس

      اسراییل را امثال شما با دخالت بیجا در مسایلی که هیچ ربطی به ایران نداشت دشمن کردید

  • ناشناس

    شیعه های صفوی ایران را به گند کشیدن

  • ناشناس

    اصلاح اقتصادی پزشکیان این بوده که جای فرزین گذاشته معاون اقتصادی ،همتی هم که قبلاً استیضاح شده گذاشته بانک مرکزی،یعنی همچین اصلاح اقتصادی رو جهان به خودش ندیده

  • تربتی

    جابجایی ها یعنی پاک کردن صورت مسئله، مگر در این ۴۷ سال دهها وزیر و رئیس کل بانک مرکزی جابجا نشده اند،چه اتفاقی افتاد،
    خانه از پای بست ویران است.
    خواجه در بند نقش ایوان است.

  • معین

    کاش تو این مملکت متولد نمیشدیم تخم غم افسردگی و ناامیدی توش کاشتن

  • کامران

    لردگان چند نفر کشته شد ، بخدا ، البته اگه شما خدا را قبول داشته باشید

  • ناشناس

    بعضی ها آرزو دارند امنیت داخل کشور بهم بریزد تا دشمن بتواند ضربه بزند - به خیالشان آمریکا و اسرائیل می خواهند برایشان آبادی بیاورند همانطور که برای سوریه آبادی آوردند

    نظرات شما -
    • ناشناس

      مگه آمریکا واسرائیل باید آبادی بیاورند حکومت خودمون باید اینکار رو بکنه که اصلا به فکر ایران نیستن فقط به فکر خودشون و کشورهای دیگه

  • ناشناس

    با وعده ووعید نمیشه مردم راساکت کرد حداقل برنج وگوشت ولبنیات
    را ارزان کنید تا مردم به بقیه وعده ها اعتماد کنند

  • ناشناس

    صدای مردم رو نشنیدن حل شدن در سیل و نابودیه

  • پرنیا

    چراخوب تجزیه وتحلیل نمی کنید‌؟چرانمی گویید اعتراض گرسنه ها؟چرانمی گوییداعتراض به بی عدالتی ها.اعتراض به فساد؟اعتراض به ویژه خوار طلب کار؟اعتراض به رای ناحق قضات؟......

  • محمد

    امین جان مردم خام بودن خوشی زده بود به شکمشون. حیف پشیمانی سودی ندارد

  • محمد

    با این حرفای مسخره چیزی درست نمیشود

  • مهدی

    نا عدالتی بیداد میکنه

  • کامران

    پزشکیان کاره ای نیست

  • ناشناس

    دیگه خیلی دیره خیلی با هیچ چی خاموش نمیشه

  • واقعیت

    بازاری های از ترس دزدی و غارتگری بستن نه بخاطر گرانی است

  • ناشناس

    بی عدالتی و دزدی و سهمیه بازی است یک عده خاص در رفاه و شکم سیرو در باغ و هتل های ۵ ستاره و بیشتر مردم در رنج و فقر

  • کاوه آهنگر

    معیشتی؟؟
    فففففکککک نننننککککنم