همه چیز درباره سفر نخست وزیر عراق به تهران/ منافع اقتصادی سفر عبدالمهدی به ایران چیست؟

به گزارش خبر فوری ، عادل عبدالمهدی، نخست وزیر عراق امروز صبح به منظور شرکت در سومین نشست مشترک اقتصادی ایران و عراق، با استقبال رسمی محمدجواد ظریف (وزیر امور خارجه ایران) وارد تهران شد.

نکته جالب و پراهمیت در این رابطه این است که سفر عبدالمهدی (که به دعوت حسن روحانی انجام شده است)، اولین سفر وی به ایران از زمان تصدی پست نخست وزیری است. اما سفر نخست وزیر عراق به ایران با چه اهدافی انجام گرفته و چه نتایجی دارد؟

پیش از سفر عادل عبدالمهدی، ظریف و روحانی در سفرهایی جداگانه به عراق، در اولین و دومین نشست‌های مشترک اقتصادی میان دو کشور شرکت کرده بودند. برای فهم این موضوع باید به علت و شرایط سفر روحانی به عراق پرداخته و آن را واکاوی کنیم.

فشار ترامپ بر عراق و ایجاد شرایط سخت تجاری

دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا از چند ماه قبل سیاست خود را در خاورمیانه و به خصوص در مورد عراق تغییر داده است. او نیروهای نظامی خود را از سوریه خارج کرد، اما هم زمان، تلاش کرد که فشار خود را بر ایران حفظ کند. ترامپ و دولتش این کار را از طریق نفوذ در عراق انجام دادند.

آمریکا چندین و چند پایگاه نظامی در عراق دارد. ترامپ از این طریق قصد داشت بر عراق فشار آورد تا اولا ایران را تحریم مالی کند و ثانیا از طریق اطلاعاتی و نظامی به عنوان مستشار آمریکا وارد عمل شود.

پومپئو طی چند سفر به عراق از مقامات این کشور خواست که خرید گاز و کالاهای اساسی از ایران را قطع کنند. همچنین، ترامپ مدتی بعد در مصاحبه ای با یکی از شبکه‌های خبری آمریکا، از حضور طولانی مدت نیروهای ایالات متحده در عراق گفت و تاکید کرد که آمریکا پایگاه نظامی پرهزینه‌ای در عراق ساخته‌ است. ترامپ در این رابطه گفت: "این پایگاه بهترین موقعیت را دارد که به جای عقب کشیدن، بتوانیم تمام بخش‌های مشکل‌دار خاورمیانه را زیر نظر داشته باشیم، و خیلی‌ها این موضوع را نمی‌فهمند."

مقامات عراقی بلافاصله به اظهارات ترامپ واکنش نشان داده و آن را رد کردند. علاوه بر نخست وزیر عراق که سخنان ترامپ را رد کرد، بهاءالدین النوری سخنگوی فراکسیون دولت قانون در پارلمان عراق هم آمریکا را تهدید به خروج نیروهایش از خاک عراق نمود و گفت که که به‌احتمال زیاد رأی‌گیری درباره قانون اخراج نیروهای آمریکایی و خارجی از عراق از آغاز فصل دوم پارلمان آغاز خواهد شد و عراق نیازی به حضور این نیروها ندارد.

اما نکته‌ مهم تر در مورد اقتصاد و تجارت ایران و عراق است. مدتی پیش، دبیرکل اتاق مشترک ایران و عراق با اشاره به صادرات 8 میلیارد و 750 میلیون دلاری ایران به عراق در سال 2018 گفت که ایران در این سال در صادرات به عراق جای ترکیه را هم گرفت.

نیویورک تایمز همچنین طی گزارشی تاکید کرد که روابط تجاری(به خصوص در زمینه انرژی) ایران و عراق به قدری استوار و محکم است که عراقی‌ها نگرانند که اگر زیر بار حرف ترامپ رفته و واردات انرژی از ایران را قطع کنند دچار کمبود شدید برق به خصوص در بصره شوند و حوادثی مانند تظاهرات و خشونتهای سال گذشته که به بهانه‌ کمبود برق رخ داد، به وقوع بپیوندد.

سفر روحانی به عراق و استحکام روابط تجاری

این مقدمات و شرایط باعث شد که مقامات ایران به عراق سفر کرده و در مورد تجارت در آینده به توافق برسند. ابتدا محمد جواد ظریف به عراق سفر کرد. ظریف پس از شرکت در همایش تجاری ایران و عراق در محل کنسولگری ایران در کربلا گفت: "روابط مثبت و سازنده میان ملت‌ها و دولت‌های ایران و عراق درها را به روی همکاری اقتصادی گسترده‌تر در آینده نزدیک باز می‌کند."

او همچنین تاکید کرد که حجم تبادل تجاری میان ایران و عراق در سال گذشته به 8 میلیارد دلار رسید که بیانگر عمق همکاری‌های دو کشور در این زمینه است.

پس از ظریف، رئیس جمهور روحانی وارد بغداد شد تا با مقامات عراقی گفتگو کند. روحانی تاکید کرد که یکی از اهداف این سفر سه روزه، گسترش روابط اقتصادی است. به گفته او در حال حاضر حجم مبادلات اقتصادی بین دو کشور حدود ۱۲ میلیارد دلار است. او گفت که هدف این است که این رقم در سال‌های آینده به ۲۰ میلیارد دلار برسد. روحانی در انتهای سفر خود هم تاکید کرد که توانسته است به توافقات خوبی با دولتمردان عراق برسد.

سفر روحانی به عراق به قدری مهم بود که مقامات و رسانه های کشورهای مختلف به واکنش نسبت به آن پرداختند. برایان هوک( رئیس گروه اقدام علیه ایران در وزارت خارجه آمریکا) در گفت‌وگو با یک شبکه عربی زبان وابسته به دولت آمریکا نسبت به این سفر واکنش نشان داده و از دولت بغداد خواست تحریم‌های آمریکا علیه ایران را رعایت کند.

روزنامه نیویورک تایمز نیز با انتشار گزارشی درباره سفر سه روزه رئیس جمهور روحانی به عراق نوشت که نقش ایران در عراق رو به گسترش است، درحالیکه به گفته یک عضو شیعه پارلمان عراق، آمریکا تنها حضور نظامی در کشورش دارد.

این روزنامه آمریکایی در ادامه نوشت که توسعه روابط اقتصادی با عراق از محورهای اصلی سفر روحانی به این کشور است و این امر سبب شده تا بغداد به دلیل فشارهای واشنگتن در تنگنا قرار گیرد، چراکه ایران در دورانی که عراق به شدت نیازمند کمک بود، حمایت‌های نظامی شایانی از این کشور کرد.

الجزیره هم بر استحکام روابط تجاری ایران و عراق تاکید کرد و نوشت که سفر روحانی به عراق یک پیام قوی و مهم برای آمریکا و متحدان منطقه‌ای‌اش است، به این معنی که ایران کماکان در عراق نفوذ دارد، کشوری که در دوران حمله داعش به بخش‌هایی از آن به میزان زیادی به کمک‌های ایران وابسته بود تا با این گروه تروریستی مبارزه کند.

رادیو بین‌المللی فرانسه نیز در گزارشی با عنوان "برای مقابله با تحریم‌های آمریکا، روحانی در پی گسترش مناسبات تجاری ایران و عراق است"، انگیزه این سفر را بیشتر اقتصادی ارزیابی کرده است.

این رسانه در سایت خود نوشته است: حسن روحانی در سفرش به بغداد دربارۀ امکان تسهیل مبادلات تجاری دو کشور با مسئولان عراقی صحبت خواهد کرد. پیشنهاد او برای این منظور استفاده از دینار عراق و یا پول‌های اروپایی از طریق آلمان و بریتانیا است. از دیگر موضوع‌های مورد بحث میان رهبران دو کشور صادرات برق و آب به عراق است.

سفر نخست وزیر عراق؛ گام دوم در پاسخ به آمریکا

گزارش فوق به خوبی نشان می‌دهد که سفر نخست وزیر عراق به ایران چقدر مهم است و در راستای سفر روحانی به عراق قرار می‌گیرد. طبق گزارشها، روابط بانکی و ارزی ایران و عراق قرار است در سفر نخست وزیر عراق به ایران مورد بررسی قرار گیرد و شرایطی فراهم شود که تسهیل در نقل و انتقالات پولی دو کشور صورت گیرد. البته سناریوی اصلی همکاری در این بخش، مربوط به همکاری‌های بانکی در حوزه پول‌های ملی دو کشور است و قرار است مطابق با توافقات انجام شده در دور قبلی مذاکرات، تبادلات مالی با ریال و دینار انجام شود؛ اما برای اجرایی شدن آن نیاز به امضای پیمان‌دوجانبه پولی و فراهم شدن مقدمات لازم است.

با توجه به این سفر باید منتظر واکنش رسانه های غربی و مقامات آمریکایی نسبت به این اتفاق باشیم چرا که احتمالا بعد از این سفر روابط ایران و عراق در زمینه اقتصاد مستحکم‌تر می‌شود.

38