توهم جنگ محدود؛ ثانیههای خطرناک خاورمیانه | جنگی که همه در آن میبازند | چرا در خاورمیانه جنگ محدود وجود ندارد؟
تهدیدهای متقابل دو طرف اکنون با لحنی آمیخته به قطعیت و بیبازگشتی طنینانداز شده است. دونالد ترامپ، اعلام میکند «یک ناوگان عظیم در حال حرکت بهسوی ایران است. این ناوگان با سرعت و در صورت لزوم با خشونت به آنجا میرود.» این سخنان در برابر پاسخ عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، معلق مانده است: «نیروهای مسلح شجاع ما با انگشت بر ماشه آمادهاند تا به هرگونه تجاوز، فوراً پاسخ دهند.»
به گزارش خبر فوری به نقل از میدل ایست آی، فاصله میان این دو اظهارنظر آتشین، شکافی است که میتواند قطر، بحرین، امارات متحده عربی و لبنان را در خود فرو ببرد و خاورمیانه را برای یک نسل یا حتی بیشتر نابود کند؛ شکافی که میتواند آرامش نسبی حاکم بر منطقه در سالهای اخیر را به خاطرهای دور بدل سازد.
این راهبرد همواره همراه ماجراجوییهای نظامی آمریکا در گذشته بوده است. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، در اعلام این راهبرد میگوید: «ما در حال احیای روحیه جنگاوری هستیم… و اطمینان میدهیم که نیروهای ما هرگز وارد نبردی برابر نشوند. فاصله دیگر سپر دفاعی نیست.»
افزوده مهم به این تهدید، از سوی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در جریان شهادت او در سنای این کشور مطرح شد: «عاقلانه و محتاطانه است که آرایش نظامیای داشته باشیم که بتواند… بهصورت پیشدستانه از حملهای علیه هزاران نیروی آمریکایی جلوگیری کند.»
پرسشی که از دل این موضعگیری برمیخیزد، هسته اصلی «پارادوکس پیشدستی» است که اکنون بر خلیج فارس سایه انداخته است. در حالی که روبیو استدلال میکند حضور گسترده نظامی آمریکا برای «جلوگیری پیشدستانه» از حمله ایران ضروری است، تهران نیز بهتدریج به دکترین مشابهی اشاره میکند؛ دکترینی که میتواند به جنگی ناخواسته منجر شود.
ژانویه ۲۰۲۶ است و رویکرد سنتی ایران موسوم به «صبر راهبردی» عملاً جای خود را به «بازدارندگی فعال و غیرقابل پیشبینی» داده است.
خلاصه این گزارش را در ویدئوی زیر ببینید:
چرخش ایران بهسوی پیشدستی
اظهارات اخیر شورای عالی دفاع ایران نشان میدهد که تهران دیگر خود را به راهبرد «واکنش پس از اقدام» مقید نمیداند. با گسترش «آستانه ماشه» بهگونهای که «نشانههای عینی تهدید» را نیز دربر بگیرد، ایران در واقع همان منطقی را پذیرفته است که روبیو از آن دفاع میکند: «تنها راهی که میتوان مطمئن بود مورد حمله قرار میگیریم، این است که منتظر بمانیم تا مورد حمله واقع شویم و این یک شکست راهبردی است.»
آنچه برای ایالات متحده یک «فرصت راهبردی» تلقی میشود، برای ایران تهدیدی وجودی است. علی شمخانی، هرگونه امید به سناریوی «جنگ کنترلشده» را از میان برده است: «هر اقدام نظامی آمریکا بهمنزله آغاز یک جنگ تمامعیار تلقی خواهد شد. پاسخ ما نهتنها متوجه متجاوز، بلکه قلب تلآویو را هدف خواهد گرفت.»
پویایی زنجیره تصاعدی تنشها نسبتاً روشن است. گروه رزمی ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، در کنار بمبافکنهای B-2 که میتوانند «با پروازی ۳۷ ساعته، تاسیسات هستهای ایران را نابود کنند»، برتری متعارف نظامی آمریکا را به نمایش میگذارد. با این حال، جیمز استاوریدیس، فرمانده پیشین نیروهای متحد ناتو، هشدار میدهد: «آنچه باید نگرانش باشیم، نردبان تشدید تنش است. ایران به ما حمله میکند، ما پاسخ میدهیم، آنها شدیدتر واکنش نشان میدهند و ناگهان حزبالله وارد ماجرا میشود… آن احتمال ۱۰ درصدیِ شعلهور شدن کامل منطقه، همچنان بهطور نگرانکنندهای بالاست.»
بیشتر بخوانید:
پاشیدن مایع مرموز از هواپیمای اسرائیلی در سوریه
احتمال گسترش منطقهای تنش تقریباً قطعی است؛ هم بهدلیل زرادخانه نامتقارن ایران و هم آسیبپذیری آمریکا. ژنرال علی عبداللهی علیآبادی راهبرد ایران را با صراحتی هولناک چنین توصیف کرده است: «هر منافع آمریکا، هر پایگاه و هر مرکز نفوذ آن در این منطقه، اکنون یک هدف مشروع است.» ۳۴ هزار نیروی آمریکایی مستقر در کشورهای حاشیه خلیج فارس، پایگاه هوایی العدید در قطر و مقر ناوگان پنجم آمریکا در بحرین، همگی در تیررس هزاران موشک بالستیک ایران قرار دارند و اهدافی گسترده و آسیبپذیر به شمار میروند.
و سپس تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند. استاوریدیس به بُعد اقتصادی راهبرد ایران اشاره میکند: «آنها میتوانند تنگه هرمز را ببندند. این کار لرزهای به اقتصاد جهانی میاندازد. یک ماه افزایش شدید قیمت انرژی، فاجعهای جهانی است.» سلطه نظامی آمریکا زمانی کارساز نیست که قیمت نفت به ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد و متحدان واشنگتن با بحرانهای انرژیای مواجه شوند که حتی از پیامدهای جنگ روسیه و اوکراین نیز شدیدتر است. پرسشی که ذهن برنامهریزان پنتاگون را مشغول کرده این است که آیا میتوان همزمان با ایران جنگید و تنگه هرمز را باز نگه داشت؟ پاسخ به این پرسش، بهشدت محل تردید است.
صداهای هشداردهنده از سوی کهنهسربازان جنگهای آمریکا پس از ۱۱ سپتامبر به گوش میرسد؛ کسانی که دیدهاند چگونه حملات «جراحیگونه» به باتلاقهای طولانیمدت تبدیل شدهاند. آنتونی کوردزمن از اندیشکده CSIS میگوید: «راهبرد فقط نظریه پیروزی نیست؛ بلکه واقعیت آشفته روزی است که موشکها دیگر پرواز نمیکنند. یک حمله ناموفق میتواند ایران را بهسوی حرکت به سمت سلاح هستهای به هر قیمتی سوق دهد، خلیج فارس را به آشوب بکشد و مشکلاتی بهمراتب جدیتر برای اقتصاد جهانی ایجاد کند.»
الی گرانمایه، پژوهشگر شورای روابط خارجی اروپا، نیز با نگاهی تاریخی مینویسد: «پس از تجربیات تلخ افغانستان، عراق و لیبی، بمباران ایران لزوماً آنچه ترامپ میخواهد را محقق نخواهد کرد.»
پایههای «دموکراتیک» که قرار بود در خیابانهای خونین بغداد بنا شود، سرابی بیش نبود. ققنوس «میانهرو»یی که وعده داده شده بود از خاکستر لیبی برخیزد، هرگز متولد نشد و تنها بقایای سوخته یک دولت شکستخورده بر جای ماند. چه چیزی خاک کهن تهران را متفاوت میکند؟ چرا باید محصولی جز همان چرخه شکستهای چند دهه اخیر به بار آورد؟ تنها استراتژیستهای دوراندیش در میان جنگطلبان ممکن است از خود بپرسند آیا چنین سؤالی اصلاً به ذهن گردانندگان این نمایش واپسین خطور کرده است یا نه.
ترامپ، روبیو و هگست کاهنان اعظم «فرقه مرگبار قدرت» هستند؛ کسانی که باور دارند چکش امپراتوری میتواند جهانی نو بسازد، بیآنکه دریابند این چکش همواره تنها موفق شده جهان قدیم را به هزاران تکه تیز از خشم و کینه خرد کند. آنچه لحظه کنونی را بهویژه خطرناک میسازد، این نیست که یکی از طرفین خواهان جنگ است؛ بلکه این است که هر دو خود را در وضعیتی میبینند که امکان عقبنشینی ندارند. برند سیاسی ترامپ بر نمایش قدرت بیامان استوار است و نظام حاکم بر ایران، زیر فشار خیابان و بحران اقتصادی، با تهدیدی وجودی برای پایههای انقلاب روبهروست.
خوشبینان دولت آمریکا شاید درست بگویند، اما آنها اعتبار ایالات متحده، ثبات منطقه و سلامت اقتصاد جهانی را بر این امید قمار میکنند که یک نظام انقلابی رفتاری عقلانی از خود نشان خواهد داد. تاریخ اما خلاف این را میگوید. و در زمانبندی میدانهای نبرد مدرن، جایی که موشکها در عرض چند دقیقه از خلیج فارس به هدف میرسند، شاید فرصتی برای تصمیمگیری عقلانی باقی نماند.
در حالی که ناوگروه آمریکایی وارد خلیج فارس میشود و فرماندهان ایرانی همچنان میگویند «انگشتان ما روی ماشه است»، پنجره دیپلماسی با شتاب در حال بسته شدن است. دیگر بحث بر سر این نیست که آیا این بحران نشانه شکست سیاستورزی است یا نه. بحث اصلی این است که آیا سیاستمداران در واشنگتن و تهران، خرد لازم برای عقبنشینی از لبه پرتگاه را دارند یا خیر. زیرا در خاورمیانه ۲۰۲۶، جنگ محدود وجود ندارد؛ تنها جرقههایی هست که میتوانند فاجعهای منطقهای را رقم بزنند؛ فاجعهای که هیچ میزان برتری نظامی قادر به مهار آن نخواهد بود، زمانی که آغاز شود.
ترامپ برای کل جهان شده چوپان دروغگو
مردم بازنده نخواهندبود.اگرمنتشرکنی
ترامپ ثابت کرددروغ زیادمیگه نبایدروحرفش حساب کرد
مردم شجاع و شریف و نجیب و مظلوم ایران
خدا پشت و پناهت باشه میهن
اربابان نمیگذارند تنگه بسته شود مثلاچین اگه تنگه بسته بشود اقتصادش فلج میشود
با همه این داستان سرایی ها ما ملت ایران خواهان حمله نظامی آمریکا ب کشورمان هستیم امروز روز واقعه است ما مردم زیر بار گرانی تورم بی کاری بی پولی گرسنگی و شرمندگی پدرومادران در مقابل فرزندان مردم ایران را له کردن میوه از سفرهاهذف گوشت و برنج نیم دانه هذف آرزوی داشتن یک خودرو هذف ازدواج هذف امید هذف جنگ بزرگترین نعمت است برایمان حمله کنید نامردهای آمریکایی حمله کنید
چقدر وطن پرستی تو...تودیگه کی هستی
سلام. در قامتش باخت نیست؟دیده دل باز کنید ؟.........دنیای رنگارنگ؟خدایا برسون صاحب کار را......؟روحی فدا
پوشک بچه شده 700 هزار تومن
حقوق 16میلیون
بذار جنگ بشه همه نابود بشیم
همین الانم نابود شدیم
هنوز مونده . شکر خدا هنوز نون گیرمون میاد بخوریم
مردم عادی...
در هر صورتی بدبختن
برای من هم سواله آمریکا چطور میخواد با چندتا ناو، یک جنگ سنگین رو هندل کنه. روسیه که در همسایگی اوکراین هست چندین ساله گرفتار شده.
بزودی جواب سوالتو می گیری.
...
اوکراین پشتیبان داشتو دارد
اروپا و آمریکا بهش سلاح دفاعی دادند ،
ولی چین و روسیه پشت ایران رو خالی کردند وحتی حاضر نیستند جنگنده ۲۰ سال قبل خودشون رو به ما بدهند
توان نظامی اوکراین را با کشور خودمان مقایسه نکن
ایران غیر از موشک دیگه هیچی به درد بخور نداره ولی اوکراین کلی تجهیزات اروپایی آمریکایی در اختیارشه
اوکراین کجاست!؟ کیه!؟
اونم آمریکاست با روسیە
اوکراین از حمایت کل ناتو برخوردار است. شما از حمایت نعیم قاسم و المالکی برخوردار هستید
اینها زورشون به یمن نرسید و ناوها فرار کردند. چطور می توانند وارد جهنمی به نام ایران شوند.
جیره خوری و تحلیلات بدرد شبکه افق میخوره که باعث دلگرمی بشه
یمن جای برای زدن نداره ولی همه جای ایران راحت میتونن بزننن
اگه یمن جایی برای زدن نداره پس چطور امریکا اونجا رو اشغال نکرد ؟
توقع داری مردم دست خالی و بدون پیجامە یمن هم نابود کنن؟
یمن محتاج کمکهای بشر دوستانەست کە از گرسنگی نمیرن
جنگ تلفاتی داره هنوز مردم منطقه نفهمیدن آمریکا چطور مخواد بعد از این جهنم بره تازه اسرائیل رو چطور حفظ کنه پس ترامپ قمار را باخته الان باید فکر کنه
ولی همینها با عراق جنگیدن و موفق هم شدند و هیچ کشور دیگری هک درگیر نشد !
ابر قدرت امریکا را نباید دستکم گرفت و با تحلیل ناکار امد حاصل زحمات عمری ملتو به نابودی کشاند
غرب قدرتش نامحدود است دچار اشتباه نشید مثل غزه بشیم
جنگ نمیشود. اگر خطر جنگ جدی بود ایران این همه رجزخوانی نمیکرد! در نهایت امتیازها رد و بدل میشود و قضیه فروکش میکند. نمودار طلا که چنین میگوید.
ایران اصلا توانایی لجستیکی و پشتیبانی برای جنگ طولانی نداره مگه اینکه روزی 1 دونه موشک شلیک کنه فقط که اونک دونه دونه ساقط میکنن. در بابر حمله امریکا و اسراییل باید در همون سطح بتونه حداقل اتش بریزه مگه ایران چن تا موشک داره چن تا لانچر داره. یه دونه ش لو بره از کجا زدن بقیه ش رو میزنه امریکا با ماهواره و هواگیما جاسوسی و هزارتا بند و بساط دیگه اینارو کنترل میکنن مگه الکیه بابا
پدر آمریکای پدرسوخته رو در میاریم ما مردم ایران ،به کوری نفهم های ایرانی و چشم حسودان و دشمنان پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران
واقع بین باش
شب دراز است
تحلیل های شما ارزش مطالعه را ندارد
چون تحلیل منقلی است
ضرب المثل عروس تعریفی الکی نیست ها.
در جنگ همه بازنده اند جانهایی که از دست می رود قابل برگشت و جبران نیست